مهم ترین دلایل شناسایی نشدن هارد دیسک یا SSD در کامپیوتر

شناسایی نشدن هارد دیسک یا SSD یکی از مشکلات نسبتاً جدی و نگران‌کننده در کامپیوترهای رومیزی و لپ‌تاپ‌ها است. در این حالت ممکن است هارد اصلاً در بایوس دیده نشود، در ویندوز ظاهر نگردد، در Disk Management به‌صورت Unknown یا Not Initialized نشان داده شود، یا سیستم پیام‌هایی مثل «No Bootable Device» نمایش دهد. این مشکل می‌تواند باعث از دست رفتن دسترسی به داده‌ها شود و در موارد حاد، نیاز به تحلیل تخصصی داشته باشد. در ادامه تمام دلایل مهم و رایج این اختلال را به‌صورت بسیار مفصل و مرحله‌به‌مرحله مرور می‌کنیم.

۱- مشکل در اتصال کابل‌ها (ساتا و برق) یکی از شایع‌ترین و در عین حال ساده‌ترین دلایل، شل بودن یا قطع شدن کابل‌های ساتا و برق است. در کامپیوترهای رومیزی کابل ساتا دیتا و کابل برق (مولکس یا ساتا پاور) ممکن است بر اثر جابه‌جایی کیس، تمیز کردن قطعات یا لرزش به‌مرور شل شوند. حتی اگر کابل از ظاهر سالم به نظر برسد، ممکن است یکی از رشته‌های داخلی آن قطع شده باشد. در لپ‌تاپ‌ها نیز کابل فلت هارد یا کانکتور آن بر اثر ضربه، باز و بسته کردن مکرر درب پشت یا نفوذ گرد و غبار دچار مشکل می‌شود. گاهی اوقات استفاده از کابل ساتا بی‌کیفیت یا بیش از حد بلند باعث ناپایداری در انتقال داده و شناسایی نشدن هارد می‌گردد. تست کردن با کابل ساتا و برق دیگر در اولویت اول قرار دارد.

۲- تنظیمات نادرست در بایوس یا تغییر حالت کنترلر ساتا بایوس نقش بسیار مهمی در شناسایی هارد دارد. اگر حالت کنترلر ساتا (SATA Mode) از AHCI به IDE یا RAID تغییر کرده باشد، یا برعکس، ویندوز و حتی خود بایوس ممکن است هارد را به‌درستی شناسایی نکنند. این تغییر معمولاً بعد از ریست شدن بایوس، ارتقا بایوس، یا دستکاری تنظیمات Occurs می‌شود. علاوه بر این اگر اولویت بوت تغییر کرده باشد یا هارد در لیست دستگاه‌های بوت نباشد، سیستم آن را نادیده می‌گیرد. در برخی مادربردها گزینه‌هایی مثل Hot Plug یا External SATA نیز می‌توانند روی شناسایی تأثیر بگذارند. ورود به بایوس و ارزیابی دقیق بخش Storage یا SATA Configuration ضروری است.

۳- خرابی سخت‌افزاری خود هارد یا SSD هاردهای مکانیکی بعد از چند سال کارکرد ممکن است دچار بدسکتورهای زیاد، خرابی هد، مشکل در موتور یا برد الکترونیکی شوند. در این حالت هارد گاهی در بایوس دیده می‌شود اما در ویندوز شناسایی نمی‌گردد، یا مدام قطع و وصل می‌شود. SSDها نیز ممکن است به اتمام عمر نوشتن خود برسند، کنترلر آن‌ها بسوزد، یا به دلیل قطعی ناگهانی برق دچار خرابی فریمور شوند. نشانه‌هایی مثل صدای کلیک کردن غیرعادی در هاردهای مکانیکی، کندی شدید قبل از قطع شدن، یا شناسایی شدن با ظرفیت صفر از علائم خرابی سخت‌افزاری هستند. در این شرایط استفاده از نرم‌افزارهای تست سلامت مثل CrystalDiskInfo یا ابزارهای سازنده SSD می‌تواند وضعیت را مشخص کند.

۴- مشکل در پورت ساتا یا کنترلر مادربرد پورت‌های ساتا روی مادربرد ممکن است بر اثر سوختگی، آسیب فیزیکی، یا مشکل در چیپست از کار بیفتند. گاهی فقط یک پورت خاص خراب است و با جابه‌جا کردن کابل به پورت دیگر مشکل حل می‌شود. در موارد جدی‌تر، کنترلر ساتا روی مادربرد آسیب دیده و هیچ‌کدام از پورت‌ها هارد را شناسایی نمی‌کنند. این حالت معمولاً با شناسایی نشدن چند هارد همزمان یا کار نکردن درایو نوری نیز همراه است. تست کردن هارد روی یک سیستم دیگر بهترین راه برای تشخیص این مورد است.

۵- نبود درایور یا مشکل درایور کنترلر ذخیره‌سازی در ویندوز اگر درایور کنترلر ساتا یا NVMe خراب یا ناسازگار باشد، هارد در Disk Management دیده می‌شود اما حرف درایو نمی‌گیرد یا با خطا مواجه می‌شود. این مشکل بیشتر بعد از نصب ویندوز تازه، به‌روز رسانی بزرگ، یا نصب درایور اشتباه Occurs می‌شود. در سیستم‌های به‌روز که از SSDهای NVMe استفاده می‌کنند، نبود درایور مناسب در مراحل اولیه نصب ویندوز باعث می‌شود درایو اصلاً دیده نشود. نصب درایور از طریق سایت سازنده مادربرد یا لپ‌تاپ در این شرایط حیاتی است.

۶- مشکل در منبع تغذیه و برق‌رسانی هاردهای مکانیکی و برخی SSDهای پرمصرف برای کارکرد صحیح به برق پایدار نیاز دارند. اگر منبع تغذیه ضعیف باشد، ولتاژ ۱۲ ولت یا ۵ ولت ناپایدار باشد، یا کابل برق هارد جریان کافی نرساند، هارد شناسایی نمی‌شود یا بعد از چند دقیقه قطع می‌گردد. این مشکل معمولاً هنگام روشن شدن سیستم یا تحت بار Occurs می‌شود. در کیس‌هایی که تعداد زیادی هارد و قطعه پرمصرف دارند، کمبود توان پاور بیشتر خود را بیانگر است.

۷- پارتیشن‌بندی آسیب‌دیده یا سیستم فایل خراب گاهی هارد از نظر سخت‌افزاری سالم است و در بایوس هم شناسایی می‌شود، اما در ویندوز به دلیل خراب شدن جدول پارتیشن (Partition Table)، MBR یا GPT آسیب‌دیده، یا تبدیل شدن به حالت RAW دیده نمی‌شود. این اتفاق معمولاً بر اثر قطعی ناگهانی برق، ویروس‌های مخرب، یا استفاده نادرست از نرم‌افزارهای پارتیشن‌بندی رخ می‌دهد. در این حالت هارد در Disk Management به‌صورت Unallocated یا RAW نمایش داده می‌شود و نیاز به ترمیم پارتیشن یا بازیابی داده‌ها دارد.

۸- تداخل با نرم‌افزارهای امنیتی، رمزگذاری یا ابزارهای مدیریت دیسک برخی آنتی‌ویروس‌ها، نرم‌افزارهای رمزگذاری مثل BitLocker، یا ابزارهای مدیریت دیسک شخص ثالث می‌توانند باعث شوند هارد به‌درستی Mount نشود. علاوه بر این اگر هارد قبلاً با رمز عبور سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری محافظت شده باشد و رمز فراموش شده یا اشتباه وارد شود، سیستم آن را شناسایی نمی‌کند. در موارد نادر، بدافزارهایی که بخش بوت را هدف قرار می‌دهند نیز می‌توانند مانع شناسایی صحیح هارد شوند.

چگونه مشکل شناسایی نشدن هارد دیسک یا SSD را پیدا کنیم؟

ابتدا سیستم را باز کنید (در صورت فرصت) و تمام کابل‌های ساتا و برق مربوط به هارد را جدا کرده و محکم وصل کنید. کابل‌ها را با نمونه‌های دیگر عوض کنید و هارد را به پورت ساتا متفاوتی متصل نمایید. وارد بایوس شوید و ببینید آیا هارد در لیست دستگاه‌ها نمایش داده می‌شود یا خیر. حالت SATA Mode را ارزیابی و در صورت نیاز روی AHCI قرار دهید. اگر هارد در بایوس دیده نمی‌شود، آن را روی یک کامپیوتر دیگر تست کنید. در صورتی که در بایوس شناسایی شد اما در ویندوز نه، وارد Disk Management شوید و وضعیت آن را چک کنید. درایور کنترلر ذخیره‌سازی را به‌روز رسانی یا بازسازی نمایید. از نرم‌افزارهای تست سلامت مثل CrystalDiskInfo، HD Tune یا ابزارهای رسمی سازنده SSD استفاده کنید. اگر هارد به‌صورت RAW یا Unallocated دیده شد، قبل از هر اقدامی از نرم‌افزارهای بازیابی گزارش‌ها استفاده کنید تا فایل‌های مهم از دست نروند. در نهایت اگر هیچ‌کدام از این مراحل خروجی نداد، احتمال خرابی خود هارد یا کنترلر مادربرد مطرح می‌شود و نیاز به مرور تخصصی دارد.

چگونه از شناسایی نشدن هارد دیسک یا SSD جلوگیری کنیم؟

شناسایی نشدن هارد دیسک یا SSD در بسیاری از موارد با ارزیابی ساده اتصالات و تنظیمات بایوس قابل حل است. با این حال، چون خطر از دست رفتن شرح وجود دارد، بهتر است قبل از انجام اصلاحات پیشرفته، از داده‌های مهم نسخه جدید پشتیبان تهیه شود. عیب‌یابی دقیق و مرحله‌به‌مرحله کمک می‌کند تا بدون صرف هزینه غیرضروری، مشکل برطرف گردد و از آسیب‌های جدی‌تر جلوگیری شود.

خدمات تعمیرات شبکه و سخت افزار و نرم افزار کامپیوتر راه‌های ارتباط: 09125149569 مهندس فراهانی